CHIẾN THUẬT TENNIS CHO CHUYÊN GIA





GIỚI THIỆU

Các phương án chiến thuật này được thiết kế dành riêng cho những tay vợt đã có nền tảng kỹ thuật tốt. Chúng đòi hỏi các kỹ năng xử lý bóng chuyên nghiệp, có độ ổn định cao (consistency)hiệu suất tối ưu (effectiveness). Những bài đánh này đặc biệt hữu ích cho các tay vợt có trình độ từ NTRP 4.5 trở lên. Nếu bạn chưa đạt đến trình độ này, bạn vẫn hoàn toàn có thể tập luyện các chiến thuật này để nâng cao trình độ. Tuy nhiên, bạn có thể sẽ mắc quá nhiều lỗi tự đánh hỏng để có thể thực sự gặt hái thành công khi áp dụng trực tiếp vào trận đấu.

Dù vậy, việc dám áp dụng và rèn luyện các chiến thuật này trong thực chiến — bất kể bạn thắng hay thua điểm — chính là con đường tốt nhất để làm chủ chúng. Ở cấp độ chiến thuật chuyên nghiệp này, chúng ta sẽ không nói về những điều “KHÔNG NÊN” nữa, bởi lẽ mọi sai lầm lớn cơ bản đều đã được giải quyết ở phần chiến thuật cơ bản và nâng cao. Việc của bạn lúc này là nâng cấp tư duy chiến thuật (tennis IQ) của mình lên mức cao nhất.

3.4.1. Giao bóng (Serving)
1. Giao bóng 1 (First serve)

Trừ khi bạn sở hữu cú giao bóng sấm sét như của Andy Roddick, cách tốt nhất để biến cú giao bóng 1 thành một vũ khí thực sự hiệu quả là phải làm cho nó trở nên gần như không thể đoán trước.

  • 1.1. Bạn có thể giành chiến thắng trong cuộc đấu trí tuệ và chiến thuật ngay từ điểm số đầu tiên của mình. Hầu hết các đối thủ đều mặc định rằng bạn sẽ giao bóng vào bên yếu hơn của họ, thường là cú trái tay (backhand). Vì vậy, hãy giao bóng vào phía thuận tay (forehand) của họ. Điều này ngay lập tức khiến họ nhận ra mình đã phạm sai lầm đầu tiên trong việc phán đoán. Bạn đã thắng trận chiến tâm lý đầu tiên.
  • 1.2. Trừ khi bạn đang có cảm giác giao bóng cực kỳ thăng hoa, hãy chủ động đánh với khoảng 80% lực trong game đấu đầu tiên. Bằng cách tiết chế này, bạn sẽ dễ dàng tìm thấy nhịp điệu tự nhiên (rhythm) của mình, không bị ép mình vào cú đánh quá mức và đảm bảo có được tỷ lệ giao bóng 1 vào sân cao. Cách này cũng giúp bạn hạn chế phải đánh giao bóng 2 — cú đánh rất dễ bị ảnh hưởng bởi tâm lý căng thẳng lúc nhập cuộc và dẫn đến lỗi giao bóng kép (double fault).
  • 1.3. Che giấu hướng giao bóng. Điều này có nghĩa là, dù việc đánh một cú giao bóng cắt (slice serve) sẽ dễ dàng hơn nếu bạn tung bóng hơi lệch sang phải một chút, nhưng hãy cố gắng tập luyện để thực hiện cú slice từ chính vị trí tung bóng tiêu chuẩn (normal toss) của mình.
  • 1.4. Ngụy trang cú giao bóng. Hãy chủ động tung bóng rõ ràng sang bên phải, tạo cảm giác như thể bạn chuẩn bị thực hiện một cú giao bóng slice ra góc rộng, nhưng rồi lại bất ngờ đánh thẳng vào góc chữ T (down the middle). Chỉ cần tập luyện một chút, bạn hoàn toàn có thể làm được điều này. Nó mang lại hiệu quả kỳ diệu. Bạn không chỉ đánh lừa được đối thủ mà còn làm được một điều quan trọng hơn nhiều: cho họ thấy bạn đang chủ động cài bẫy họ. Bạn chứng minh mình khôn ngoan hơn đối thủ — lại một chiến thắng tâm lý nữa. Quan trọng hơn hết, họ sẽ luôn bị ám ảnh rằng mình sẽ tiếp tục bị bạn đánh lừa ở các cú đánh tiếp theo, khiến tâm lý của họ trở nên rụt rè, nhát tay hơn.
  • 1.5. Thay đổi nhịp điệu. Một trong số ít những tay vợt hiếm hoi làm được điều này là Andre Agassi. Anh ấy có một nhịp điệu giao bóng đặc trưng, nhưng thỉnh thoảng, anh ấy sẽ thực hiện một cú giao bóng nhanh bất ngờ (quick serve) từ một tầm tung bóng thấp hơn hẳn bình thường. Chiêu thức này khiến đối thủ cực kỳ khó căn thời gian để thực hiện bước nhảy đỡ giao bóng (split-step), và một lần nữa khắc sâu vào tâm trí họ rằng bạn đang chủ động điều khiển cuộc chơi.
  • 1.6. Giao bóng từ góc biên và đánh góc rộng. Đây là một chiến thuật khác mà Andre thường xuyên áp dụng trên sân đất nện. Bạn đứng giao bóng từ sát góc ngoài của sân đánh đơn và nhắm bóng ra tận rìa ngoài của ô giao bóng. Khi thuần thục, bạn có thể tạo ra một góc cắt sân cực bén mà đối thủ không ngờ tới. Họ thường chỉ điều chỉnh vị trí đứng khoảng 1 đến 2 foot (30-60 cm), hoàn toàn không đủ để bao quát góc sân quá rộng đó. Ngay cả khi chạm được vào bóng, họ cũng phải mạo hiểm tung ra một cú trả bóng dọc dây thắng điểm (down-the-line winner) vô cùng khó, hoặc chỉ có thể đỡ bóng một cách bị động, tạo cơ hội cho bạn dễ dàng kết thúc điểm ở khoảng sân trống mênh mông còn lại. Hãy sử dụng cú giao bóng này một cách có chừng mực để đối thủ không bị quen bài. Hãy để dành nó cho những điểm số quan trọng và tận hưởng thành quả.
  • 1.7. Đây là cú giao bóng gây ức chế nhất (cho người trả): Bên ô deuce (deuce side), hãy đánh một cú giao bóng slice vào góc chữ T, nhắm thẳng vào phần hông trái hoặc hơi chếch sang phải của người nhận. Hãy truyền thật nhiều độ xoáy cắt (slice spin) để trái bóng uốn cong cuộn thẳng vào cơ thể đối thủ. Người trả bóng ban đầu thấy bóng bay về phía trái tay liền chuẩn bị bộ tấn công và vung vợt (swing) cho một cú backhand. Nhưng điều anh ta không kịp nhận ra lúc đầu là trái bóng đang xoáy ngang và uốn cong găm thẳng vào người anh ta ngày một sát khi đến gần. Anh ta sẽ bị bó tay hoàn toàn bởi chính động tác vung vợt của mình khi đang cố né người sang bên để đánh trái tay. Tình huống này hầu như luôn dẫn đến một cú trả bóng hỏng hoặc lỗi. Tôi thường áp dụng cú giao bóng này kết hợp với chiến thuật giao bóng lên lưới (serve-and-volley) để đặt người trả vào một áp lực nghẹt thở. Nếu sau vài điểm như vậy đối thủ nhận ra đây là chiến thuật có ý đồ rõ ràng của bạn chứ không phải ăn may, bạn lại ghi thêm một bàn thắng tâm lý.
  • 1.8. Đây là một chiến thuật đấu trí mà tôi học được khi quan sát Boris Becker. Ví dụ, nếu anh ấy giao bóng 1 vào phía thuận tay của đối thủ và bị đối phương tung cú trả bóng ghi điểm trực tiếp (return winner), anh ấy gần như chắc chắn sẽ giao bóng vào hướng thuận tay đó một lần nữa ở điểm tiếp theo. Tại sao lại như vậy? Nếu anh ấy đổi hướng giao sang cánh trái ở điểm sau, người trả bóng sẽ thắng trong cuộc đấu trí nhỏ này vì đã khiến Boris sợ hãi mà né tránh cú forehand của họ. Vì thế, Boris làm vậy để chứng minh cho đối thủ thấy mình không hề bị lung lay hay đe dọa. Hơn nữa, việc liên tiếp tung ra được hai cú trả bóng ghi điểm từ hai quả giao bóng 1 chất lượng là điều rất khó xảy ra. Nhờ vậy, Boris thường thắng ở điểm thứ hai và ngay lập tức đảo ngược cán cân tâm lý về phía mình. Bây giờ, chính anh ấy mới là người khẳng định xem cú đánh của ai đẳng cấp hơn.
  • 1.9. Và nếu chúng ta nhìn lại những năm 1980, không thể không nhắc đến chiến thuật kinh điển của Stefan Edberg. Anh ấy thường sử dụng một cú giao bóng nặng và có độ nảy rất cao (heavy kick serve). Điều này cho phép Stefan có đủ thời gian để áp sát rất sâu vào lưới, bởi vì quỹ đạo quả giao bóng này bay mất nhiều thời gian trên không và ép người trả phải đánh bóng từ trên cao hướng xuống dưới — một thử thách cực đại cho họ. Nếu cú trả bóng của đối thủ không đủ cắm, Stefan sẽ có một quả vô-lê kết thúc dễ dàng; còn nếu họ cố đánh quá cắm, bóng sẽ rúc lưới.
2. Giao bóng 2 (Second serve)

Một số chiến thuật chuyên gia cho cú giao bóng 2 cũng tương tự như giao bóng 1:

  • 2.1. Hãy luôn biến hóa, không thể đoán trước, đặc biệt là ở những điểm số quyết định — nơi đối thủ thường có xu hướng đứng đón lỏng, né trái để chủ động tấn công bằng cú thuận tay.
  • 2.2. Chủ động thay đổi tốc độ, điểm rơi và độ xoáy bằng các cú giao bóng xoáy lên (kick serve) hoặc giao bóng cắt (slice serve).
  • 2.3. Thỉnh thoảng, hãy thực hiện cú giao bóng 2 rồi lao lên lưới vô-lê (serve-and-volley), đặc biệt là kết hợp với nhịp tiếp cận chậm (slow approach) như đã đề cập ở phần tiếp cận lưới nâng cao (trang 19). Chiến thuật này một lần nữa gửi thông điệp cho đối thủ thấy rằng bạn là một người chơi có tư duy, cực kỳ khó lường và đầy lòng can đảm. Điều này biểu thị một sức mạnh tinh thần rất lớn.
  • 2.4. Chiến thuật này tương tự như cú giao bóng gây ức chế nhất ở mục 1.8 (chiến thuật giao bóng 1): bạn có thể áp dụng nó ở ô lợi thế thuận giao bóng (ad side) để đạt hiệu quả tương đương. Hãy thực hiện một cú giao bóng xoáy lên (kick serve) bằng quả giao bóng 2 vào phía thuận tay của đối thủ, nhắm thẳng vào vùng hông phải chứ không đánh thẳng vào giữa chữ T. Đối thủ thấy bóng đi vào cánh thuận tay sẽ chuẩn bị bộ để tấn công. Nhưng ngay sau đó, trái bóng sẽ đá xoáy (kick) găm thẳng vào người buộc anh ta phải chật vật di chuyển né ra xa (về phía ngoài sân) để thực hiện cú đánh. Anh ta sẽ rất khó trả bóng hiệu quả, và việc phải di chuyển dạt ra ngoài sân sẽ làm chậm quá trình di chuyển hồi vị về trung tâm (recovery) của anh ta đi vài phần mười giây. Ở cấp độ chuyên gia, đây là một khoảng thời gian cực kỳ dài. (Nếu quả bóng bay với tốc độ chạm đất thông thường của chuyên gia là 80 mph, nó sẽ di chuyển được khoảng 4 feet – hơn 1,2 mét chỉ trong 1/10 giây!).
  • 2.5. Ngụy trang cú giao bóng 2, đặc biệt là khi giao bóng ở ô ad. Thông thường, bạn sẽ thực hiện cú giao bóng xoáy lên (kick) ra góc rộng về phía trái tay đối thủ. Để làm được điều đó, bạn thường phải tung bóng ra hơi sau lưng một chút để tạo độ xoáy cuộn tốt. Vì vậy, thỉnh thoảng hãy chủ động tạo ra một vị trí tung bóng y hệt (sau lưng) khiến đối thủ đọc bài rằng đây sẽ là cú kick ra biên. Nhưng vào khoảnh khắc cuối cùng của hành trình vung vợt, hãy đột ngột đổi hướng bóng dọc theo vạch chữ T. Kỹ thuật này không khó như bạn nghĩ. Chỉ cần tập luyện một chút, hiệu quả mang lại sẽ vô cùng tuyệt vời. Bạn vừa ghi điểm, vừa chứng tỏ mình thông minh hơn đối thủ — thêm một chiến thắng tâm lý.
  • 2.6. Đánh quả giao bóng 2 mạnh mẽ như quả giao bóng 1. Phương án này đương nhiên chứa đựng rủi ro lớn. Nhưng hành động này gửi đi một thông điệp cực kỳ mạnh mẽ qua tấm lưới. Hãy áp dụng khi bạn đang có cảm giác cơ thể hoàn toàn thả lỏng và thường là khi đang dẫn với tỷ số 40:0. Việc kết thúc một game đấu theo cách ngạo nghễ như vậy sẽ gieo vào lòng đối thủ một cảm giác vô cùng tồi tệ. Họ cảm thấy hoàn toàn bất lực, và cảm giác này chính là mầm mống của sự tự hủy hoại. Việc của bạn chỉ là khơi dậy điều đó bên trong họ — nhưng đây lại thuộc về một chủ đề khác: cuộc chiến tâm lý trong tennis.
3.4.2. Trả giao bóng (Returning Serve)
1. Trả giao bóng 1 (Returning the first serve)

Trả bóng trước lối chơi giao bóng lên lưới (serve-and-volley) của đối thủ:

Một lần nữa, quy tắc cốt lõi là hãy trả hầu hết các quả bóng vào vị trí giữa sân và theo hướng di chuyển của bạn. Dưới đây là những cách thức đẳng cấp chuyên nghiệp khác để khắc chế cú giao bóng 1:

  • 1.1. Chặn bóng (Block return): Hãy sử dụng kỹ thuật chặn bóng (block) khi bạn phải đối mặt với những cú giao bóng 1 có tốc độ xé gió. Lúc này bạn hoàn toàn không có đủ thời gian để thực hiện một vòng vung vợt đầy đủ (full swing), và ngay cả khi cố làm, bạn cũng rất khó kiểm soát được điểm rơi. Hãy luôn chủ động lao người về phía trước (move forward) nếu có thể và tập trung tối đa vào việc nhìn rõ bóng. Một lựa chọn thông minh là chặn bóng nhưng chủ động đẩy bóng bổng lên cao, gần giống như một quả bóng mặt trăng (moonball). Bằng cách này, trái bóng sẽ triệt tiêu hoàn toàn tốc độ và rơi sâu xuống đáy sân đối phương. Đối thủ có thể vẫn làm chủ được tình thế ở cú đánh sau, nhưng ít nhất bạn đã sống sót thành công sau cú giao bóng búa bổ đó.
  • 1.2. Sử dụng cú cắt ngắn (Chip return): Sử dụng kỹ thuật cắt/chặn bóng (chip) để kiểm soát cú trả giao bóng của bạn. Hãy áp dụng phương án này khi đối thủ giao bóng quá nhanh, biến hóa và bạn gặp khó khăn trong việc xoay chuyển cách cầm vợt (grip) cho kịp. Hãy quyết định ngay từ trước khi đối thủ giao bóng rằng bạn sẽ cắt bóng trở lại từ cả hai phía và giữ nguyên kiểu cầm vợt Continental (kiểu cầm vợt số 2). Bạn sẽ không cần mất thời gian đổi tay cầm và động tác đánh bóng lúc này sẽ gần như tương tự như một cú vô-lê (volley). Bạn thậm chí có thể chủ động cắt bóng thấp ngay tầm chân của người giao bóng nếu anh ta đang băng lên lưới.
  • 1.3. Nếu phải đối đầu với một tay vợt chuyên giao bóng lên lưới, bạn có thể chọn cách trả bóng thật nặng (chủ yếu là đánh chéo sân – crosscourt) hoặc cố gắng hãm lực để đánh bóng thấp cắm xuống chân đối thủ (hit low to the feet). Hãy chủ động bước chân vào trong sân nhiều hơn và rút ngắn động tác mở vợt (shorten your backswing). Hãy kiên nhẫn tìm kiếm một cơ hội đánh passing dọc dây thắng điểm (passing shot) ở tình huống bóng thứ hai — khi đối thủ phải xử lý cú vô-lê thấp (half-volley) hoặc một cú vô-lê khó.
  • 1.4. Nếu hôm đó bạn có cảm giác thời gian và không gian tốt (good timing), bạn hoàn toàn có thể chủ động tấn công mạnh mẽ ngay cả với những cú giao bóng ép bạn phải dạt ra xa, bằng cách đánh trả bóng sâu theo đường chéo sân (crosscourt). Việc trả bóng dọc dây lúc này là một lựa chọn cực kỳ mạo hiểm, ngay cả khi bộ chân của bạn đã đứng vững. Điều này lại càng đúng nếu quả giao bóng 1 đó có tốc độ nhanh. Khi bạn chọn trả bóng chéo sân, bạn đang đánh bóng qua vùng thấp nhất của lưới và tận dụng khoảng cách sân dài nhất theo đường chéo. Những yếu tố hình học tự nhiên này sẽ giúp giảm thiểu đáng kể rủi ro khi phải đối đầu với một cú giao bóng nhanh và nặng.
2. Trả giao bóng 2 (Returning the second serve)

Ngay cả ở cấp độ chuyên gia, mục tiêu tối thượng của bạn vẫn phải là mở toang khoảng sân bằng một cú trả bóng chéo sân chất lượng, hoặc (nếu quả giao bóng đi thẳng vào chữ T) chủ động tấn công dọc dây (down-the-line). Dưới đây là những phương án trả giao bóng 2 đầy nghệ thuật của chuyên gia:

  • 2.1. Nếu cú giao bóng đi biên nhưng tốc độ không quá nhanh, hãy trả bóng chéo sân với một góc cực kỳ sắc nét (really sharp angle). Đây là một cú đánh ngắn (tương tự như một cú vô-lê từ sâu trong sân giao bóng). Chìa khóa ở đây là góc độ, chứ không phải tốc độ (Angle is the key, not speed). Bạn có thể đẩy đối thủ bật bãi ra hoàn toàn khỏi hành lang sân đôi (alley) nếu thực hiện tốt.
  • 2.2. Cắt bóng lao lên lưới (Chip-and-charge): Nếu bạn là một tay vô-lê điệu nghệ, hãy thực hiện cú trả bóng của mình bằng một cú cắt bóng ngắn (chip) dọc theo đường biên rồi lập tức áp sát lưới. Ngay cả khi bạn thua điểm đó, mỗi lần bạn dám tấn công quả giao bóng 2 như vậy, bạn sẽ gieo một áp lực tâm lý cực lớn lên những quả giao bóng 2 tiếp theo của đối thủ, khiến họ dễ hoang mang và mắc lỗi giao bóng kép hơn.
  • 2.3. Trả bóng bỏ nhỏ (Drop-shot return): Hãy tung ra cú trả bóng đầy bất ngờ này sau khi bạn đã liên tục thực hiện những cú trả bóng sâu và nặng trước đó. Đối thủ của bạn đang mường tượng về một cú trả bóng sấm sét và theo bản năng sẽ lùi lại ngay sau khi giao bóng. Nếu bạn tinh tế bước vào sân và thực hiện một cú bỏ nhỏ (drop-shot), toàn bộ trọng tâm của đối thủ sẽ bị lỡ đà lao về phía sau và điểm số gần như đã nằm chắc trong tay bạn.
  • 2.4. Né trái đánh phải — chủ động di chuyển vòng quanh cú trái tay để tấn công bằng cú thuận tay uy lực (big forehand) của mình — tất nhiên phương án này chỉ khả thi nếu bạn sở hữu một cú forehand thực sự chất lượng. Điểm mạo hiểm là khi bạn né trái ở bên ô ad, hành động này sẽ kéo bạn dạt hẳn ra ngoài sân, vì vậy cú đánh của bạn bắt buộc phải có độ sát thương cao. Nhưng nếu bạn trả bóng từ phía ô ad, việc né trái đánh phải lại đưa bạn về ngay vị trí giữa sân, một điều vô cùng lý tưởng. Cách đánh này cũng đặt quả giao bóng 2 của đối thủ dưới một áp lực khủng khiếp, bởi vì anh ta biết thừa quả giao bóng của mình chuẩn bị hứng chịu một loạt đại bác. Lỗi giao bóng kép từ đó mà ra…
3.4.3. Đấu bóng từ vạch cuối sân (Playing from the baseline)

Có thêm một vài chiến thuật đỉnh cao của chuyên gia khi bạn chọn trường phái bám đuổi từ vạch cuối sân…

1. Tấn công (Attacking)

Trong phần chiến thuật cơ bản, chúng ta đã nói về việc tấn công dọc dây. Trong phần chiến thuật nâng cao, chúng ta đã bàn về tấn công mở góc chéo sân, đánh vào hướng ngược đà di chuyển (wrongfoot) của đối thủ và những cú bỏ nhỏ. Vì vậy, chỉ còn lại một chiến thuật tấn công kinh điển cuối cùng:

  • 1.1. Áp đảo bằng cú thuận tay. Đã có rất nhiều huyền thoại số 1 thế giới vươn lên đỉnh cao bằng chiến thuật này: Ivan Lendl, Steffi Graf, Jim Courier, Andre Agassi và nhiều tên tuổi vĩ đại khác. Để có thể áp đảo bằng cú thuận tay, bạn phải có khả năng bao phủ tới 3/4 diện tích sân của mình bằng cú đánh này. Trên thực tế, những tay tay vợt có cú forehand tấn công xuất sắc thường thích “đóng đô” hơi lệch sang bên trái của trung tâm sân một chút và từ đó điều bóng bắt đối thủ phải chạy kiệt sức khắp sân. Bạn sẽ thường xuyên phải di chuyển bộ chân thật nhanh né sang bên trái để được đánh thuận tay. Và bạn sẽ liên tục thực hiện những cú thuận tay từ góc trái sân của mình sang góc trái sân của đối thủ (thuận tay né trái đánh chéo sân – inside-out forehand). Có một điều thú vị mà các huấn luyện viên và tay vợt phát hiện ra khi tập luyện cú đánh này: nó là một cú đánh cực kỳ khó đọc bài (hard to read). Tay vợt chuẩn bị cho cú đánh inside-out này với tư thế cơ thể hoàn toàn giống hệt như khi họ chuẩn bị đánh dọc dây (thuận tay né trái đánh dọc dây – inside-in forehand). Họ chỉ đơn giản là tiếp xúc bóng sớm hơn một chút ở phía trước khi muốn đánh dọc biên. Chính điều này tạo nên sự khó đoán tuyệt đối.
  • 1.2. Tấn công bằng cú cắt nặng: Kiểu tấn công này về bản chất là một pha ép bóng dọc dây nhưng mang lại hiệu quả cực cao trên các bề mặt sân tốc độ nhanh như sân cỏ hoặc sân trong nhà. Trái bóng đi sát sạt mặt lưới và nảy rất thấp, trượt nhanh. Tay vợt phòng ngự sẽ gặp thử thách lớn khi phải vừa di chuyển ra sau vừa phải hạ thấp trọng tâm xuống dưới bóng. Ngay cả khi cứu được bóng, họ cũng buộc phải hất bóng hướng lên trên, tạo cơ hội không thể tốt hơn cho bạn dứt điểm bằng một cú đánh chạm đất (groundstroke) uy lực hoặc một cú vô-lê trực tiếp.

Nếu bạn đã là một chuyên gia, bạn hoàn toàn có thể lồng ghép nghệ thuật ngụy trang và đánh lừa vào tất cả các chiến thuật tấn công kể trên. Ví dụ: bạn có thể setup bộ chân và form người cho cú thuận tay theo cách y hệt nhau bất kể bạn định đánh dọc biên hay chéo sân. Hoặc bạn có thể đánh lừa đối thủ bằng cách chuẩn bị tư thế theo một hướng — chẳng hạn như đứng nghiêng người như thể sắp đánh dọc biên — rồi vào giây cuối lại đánh chéo sân bằng cách chỉ cần đẩy điểm tiếp xúc bóng lên phía trước một chút.

Nhưng hãy đặc biệt lưu ý: những chiến thuật đánh lừa và ngụy trang này hoàn toàn có thể phản tác dụng và chống lại bạn trừ khi bạn đã thực sự làm chủ được chúng. Để thực hiện những chiêu thức này, bạn đang phải đi ngược lại với tư thế tự nhiên, thả lỏng nhất của cơ thể một chút. Thực chất, bạn đang đấu tranh với cơ học cơ thể của chính mình và điều này rất dễ dẫn đến những lỗi tự đánh hỏng ngớ ngẩn. Tuy nhiên, nếu mục tiêu của bạn là vươn tới tầm master các kỹ thuật này, bạn BẮT BUỘC phải dũng cảm bước qua giai đoạn học tập đầy lỗi lầm đó trước khi đạt đến sự thuần thục.

2. Đấu bóng bền (Rallying)

Một chuyên gia khi đứng ở vạch cuối sân không chỉ đơn thuần là chọn hướng đánh, bạn cần phải thổi vào lối chơi của mình sự đa dạng hóa (variety) tối đa bằng cách chủ động thay đổi:

  • Các chiều cao của bóng cách mặt lưới khác nhau.
  • Các kiểu xoáy khác nhau — xoáy lên (topspin), cắt (slice), hay đánh phẳng (flat).
  • Các tốc độ bóng khác nhau.

Hãy tưởng tượng bạn đẩy đối thủ vào một chuỗi bóng bền mà quả đầu tiên đi nhanh, thấp và phẳng; quả thứ hai lại là một cú topspin tốc độ trung bình, cầu vồng cao, nảy xoáy bật đối thủ ra xa khỏi sân; và quả thứ ba lại là một cú cắt trái tay thấp, lửng lơ đầy khó chịu. Sự biến hóa khôn lường về độ xoáy, chiều cao và tốc độ này khi kết hợp với việc điều hướng linh hoạt sẽ biến chuỗi bóng bền của một chuyên gia thành một cơn ác mộng thực sự cho bất kỳ đối thủ nào.

3. Phòng thủ (Defending)

Khi bạn bị đặt vào thế phải phòng ngự, các chiến thuật cơ bản và nâng cao gần như đã bao hàm trọn vẹn các phương án của bạn, ngoại trừ một chiêu thức độc đáo:

  • 3.1. Phòng thủ bằng một cú cắt ngắn và thấp (Defend with a short, low slice): Cú đánh này tước đi hoàn toàn khả năng tung ra một cú đánh nặng từ đối thủ vì hai lý do. Thứ nhất, anh ta bị kéo vào bên trong sân nên cú đánh của anh ta buộc phải thu ngắn biên độ lại để bóng không bị ra ngoài. Thứ hai, anh ta phải xử lý bóng ở tầm thấp hơn mặt lưới nên bắt buộc phải đánh hất bóng lên.

Nhưng từ thế phòng thủ, bạn cũng hoàn toàn có thể tung đòn phản công:

  • 3.2. Hoặc là tung ra một cú phản công chéo sân tốc độ cao — chiến thuật đặc sản của Pete Sampras — hoặc một cú đánh dọc dây ghi điểm dứt khoát. Đối với cả hai phương án, để có thể tiếp cận bóng với một trạng thái thả lỏng, thoải mái và nâng cao tỷ lệ thành công cho pha phản công mạo hiểm này, bạn phải ra quyết định từ rất sớm.
  • 3.3. Phòng ngự bằng cú bỏ nhỏ: Martina Hingis chính là bậc thầy áp dụng cực kỳ thành công chiến thuật này. Khi bạn đang bị kéo căng người và rơi vào thế phòng thủ bị động, mục tiêu thông thường của bạn là cố gắng trả bóng càng sâu càng tốt và đối thủ của bạn cũng lập trình sẵn trong đầu để chờ đợi điều đó. Khi bạn bất ngờ thực hiện một cú bỏ nhỏ ngay trong thế phòng ngự, bạn sẽ làm tổn thương đối thủ theo hai cách. Đầu tiên, bạn đẩy họ vào thế hoàn toàn bất ngờ, khiến họ phản ứng và xuất phát muộn. Thứ hai, bạn ép họ phải di chuyển lên và đánh hất bóng từ dưới lên, điều này kéo dài thời gian giúp bạn hồi vị và chuẩn bị cho cú đánh tiếp theo một cách thư thái hơn. Hơn thế nữa, nếu bạn thành công trong việc dụ một đối thủ vốn không mạnh về kỹ năng lên lưới phải tràn lưới, bạn đã tự đặt mình vào một vị trí lợi thế hơn rất nhiều.
3.4.4. Chơi trên lưới (Playing at the net)

Có thêm ba phương thức tấn công lên lưới đỉnh cao ở cấp độ chuyên gia:

  • 4.1. Thực hiện cú vô-lê đầu tiên hoặc cú tiếp cận lưới (approach shot) đánh thẳng vào vị trí trung lộ (giữa sân). Làm như vậy sẽ triệt tiêu hoàn toàn các góc đánh passing sắc bén của đối thủ, buộc họ phải chọn phương án mạo hiểm nhất từ vị trí này là cú lốp bóng (lob). John McEnroe, Henri Leconte và Patrick Rafter là những huyền thoại thường xuyên áp dụng cách tiếp cận dọc trung lộ này bằng một cú đánh chạm đất hoặc bằng chính cú vô-lê đầu tiên.
  • 4.2. Thực hiện cú vô-lê lướt (không phải volley đấm vào bóng): Cơ hội để tung ra cú đánh này thường xuất hiện khi bạn kéo căng đối thủ bằng một cú đánh mở góc chéo sân cực tốt và anh ta buộc phải phòng thủ bằng một quả bóng mặt trăng cầu vồng cao để câu giờ hồi vị. Bạn chớp thời cơ bằng cách chủ động băng lên để thực hiện cú vô-lê ngay khi bóng còn sống, nhưng thường là bạn sẽ đón bóng ở phía sau vạch giao bóng — vùng sân không ai đứng (no-man’s land). Bạn có thể thực hiện nó bằng một cú vô-lê vung vợt đầy đủ (swing volley) — một cú vô-lê mang nặng độ xoáy lên mở ra góc sân rộng. Vì bạn thực hiện cú vô-lê này với một biên độ vung vợt đầy đủ (chứ không chỉ là “đấm” hay chặn bóng thông thường), nên nó mang tốc độ khủng khiếp hơn nhiều so với cú vô-lê truyền thống. Andre Agassi chính là người tiên phong khai phá cú swing volley này và giờ đây nó đã trở thành một vũ khí bắt buộc phải có đối với mọi tay vợt đỉnh cao, đặc biệt là trong quần vợt nữ — nơi các tay vợt rất thường xuyên phòng thủ bằng những quả bóng mặt trăng cao và sâu.
  • 4.3. Một kỹ nghệ tiếp cận lưới đỉnh cao khác chính là tiếp cận chậm (slow approach). Để đánh lừa đối thủ và ép họ phải trả lại kiểu bóng đúng ý bạn muốn, bạn không nên lao lên lưới ngay lập tức sau cú đánh của mình, nhằm giữ cho đối thủ hoàn toàn mù tịt về ý đồ tràn lưới của bạn. Chỉ đến khi anh ta bắt đầu thực hiện động tác đánh bóng, bạn mới đột ngột tăng tốc di chuyển vào và chặn bóng bằng một cú vô-lê. Chiêu thức này cũng mang lại hiệu quả cực kỳ cao khi áp dụng cho bài giao bóng lên lưới. Hãy chủ động trì hoãn nhịp lao lên trong tích tắc để đối thủ tưởng rằng bạn chọn phương án lùi lại đấu bóng bền từ vạch cuối sân. Mục tiêu của anh ta lúc này sẽ là cố đánh một quả bóng sâu, đồng nghĩa với việc bóng sẽ có xu hướng bay với độ cao vừa phải qua lưới — chính xác là miếng mồi ngon mà bạn đang săn đón. Lúc này, bạn chỉ việc nhanh chóng băng vào chặn cú vô-lê.

Chỉ một lưu ý nhỏ — bạn sẽ hiếm khi có thể dứt điểm ăn điểm ngay ở quả bóng đó vì bạn đang phải xử lý cú vô-lê đầu tiên từ khoảng vạch giao bóng. Nhưng cái giá trị nhất là bạn đã tạo ra sự bất ngờ hoàn toàn và đặt một áp lực ngộp thở lên cú đánh tiếp theo của đối thủ, đồng thời giúp bạn chiếm lĩnh vị trí sát lưới hơn rất nhiều.

Có một mẹo cực kỳ hữu ích mà bạn có thể áp dụng khi thực hiện cú đập bóng trên cao (smash). Hãy chuẩn bị bộ và xoay người nghiêng dứt khoát sang bên phải (đối với người thuận tay phải — tạo cảm giác cho đối thủ ở bên trái của họ) để phơi bày thật rõ ràng hướng bạn định đập bóng. Nhưng vào khoảnh khắc cuối cùng khi bạn xoay vai và lật người để chạm bóng — hãy chủ động xoay thêm một chút và tiếp xúc bóng sớm hơn một phần vạch giây. Bằng cách đó, bạn sẽ thực sự bẻ hướng quả smash sang phía bên trái và bạn đã thành công trong việc dụ đối thủ chủ động di chuyển hớ đà sang hướng ngược lại từ trước do đánh lừa bằng phom người. Thêm một chiến thắng tâm lý ngọt ngào.

3.4.5. Cú đánh vượt lưới và lốp bóng (Passing shot and lob)

Trong phần chiến thuật cơ bản và nâng cao, chúng ta đã nắm vững các hướng dẫn cho cú passing và lob bóng — gồm chéo sân và dọc biên.

Tuy nhiên, không phải lúc nào bạn cũng cần phải cố rướn để “vượt qua” hoàn toàn đối thủ trên lưới. Bạn hoàn toàn có thể chọn giải pháp điều bóng từ giữa sân nhắm thẳng vào tầm chân của họ. Hãy truyền vào đó độ xoáy lên mãnh liệt (heavy topspin) để ép trái bóng phải chúi xuống cực nhanh ngay khi vừa bay qua mặt lưới. Đối thủ của bạn sẽ không thể tạo ra các góc đánh tốt khi bị ép vô-lê từ chính giữa sân và buộc phải đánh hất bóng lên. Hoặc bạn cũng có thể chọn phương án nã một cú đại bác cực mạnh thẳng vào vị trí trung lộ. Cú đánh này của bạn có thể không đi thấp, nhưng một lần nữa, đối thủ sẽ không có góc để xử lý vô-lê. Hơn thế nữa, việc phải thực hiện một cú vô-lê chất lượng khi một trái bóng bay với tốc độ chóng mặt lao thẳng trực diện vào người là một thử thách cực kỳ khó khăn.

Bạn cũng có thể ngụy trang cú passing của mình tương tự như cách bạn ngụy trang cú smash trên cao. Hãy setup như thể bạn chuẩn bị đánh dọc dây. Hãy diễn thật sâu bằng cách phơi bày rõ ràng tư thế cơ thể định hướng đánh dọc vạch biên. Sau đó, chỉ cần chủ động tiếp xúc bóng sớm hơn một chút, ngay trước mặt bạn. Hành động này sẽ tự động đưa cây vợt của bạn vào đúng quỹ đạo để hướng trái bóng đi theo đường chéo sân. Việc làm này dễ hơn nhiều so với việc bạn setup phom người theo hướng chéo sân rồi lại cố tình kìm vợt tiếp xúc muộn để bẻ bóng dọc biên.

Nếu đối thủ tung ra một cú vô-lê hoặc một cú tiếp cận lưới không đủ tốt giúp bạn có thừa thời gian chuẩn bị, hãy chủ động trì hoãn cú đánh passing của mình lại một nhịp nhỏ và dùng ánh mắt để đọc hướng di chuyển của đối thủ. Hầu hết các tay vợt đều bị lập trình theo thói quen căn thời gian tiếp xúc bóng thông thường và sẽ có xu hướng xuất phát di chuyển trước về hướng họ nghĩ bạn sẽ đánh ngay vào khoảnh khắc họ nghĩ bạn sẽ chạm bóng. Nếu bạn tinh tế giữ lại một nhịp, bạn có thể bắt bài được hướng di chuyển sớm của họ và nhẹ nhàng bẻ lái đưa bóng vào hướng ngược lại.

Nhưng hãy thực sự cẩn trọng — đây là thứ tennis ở đẳng cấp đỉnh cao nhất, bởi vì lúc này tâm trí bạn không còn chỉ tập trung duy nhất vào quả bóng nữa. Bạn phải là một tay vợt lão luyện có cảm giác không gian cực tốt để có thể vừa giữ được độ ổn định, chính xác của cú đánh trong khi mắt vẫn đang bắt sóng chuyển động của đối thủ ở phía bên kia lưới.

Chiến thuật lốp bóng của chuyên gia đòi hỏi bạn phải tung ra một cú lốp bóng xoáy lên cực nặng (heavy topspin lob) nhắm theo đường chéo sân (nơi có chiều dài sân lớn nhất) hoặc lốp thẳng qua tầm với bên phía cánh trái tay của đối thủ.